Gorzów Wlkp. - dawny cmentarz ewangelicki

Niemiecki cmentarz ewangelicki (Evangelischer Hauptkirchhof) w Landsbergu został założony i poświęcony w roku 1831 pomiędzy ówczesnymi ulicami Wormsfelder Str. oraz Friedeberger Chaussee. Początkowo cmentarz zajmował powierzchnię 3,8 ha. Był wielokrotnie powiększany, po raz pierwszy ok. roku 1883. W 1935 roku nekropolia miała powierzchnię 17,93 ha, czyli tyle, co obecny Park Kopernika. Najstarsza część cmentarza znajdowała się w okolicach dzisiejszej fontanny. W okolicy skrzyżowania ulic Walczaka oraz Pomorskiej (dawniej Friedeberger Chaussee oraz Düppel Str.) znajdowała się część dla zasłużonych.

Kościół ewangelicki z r. 1887, dawniej kaplica cmentarna Cmentarz ewangelicki w Landsbergu posiadał po jednej bramie od strony każdej ulicy oraz jedną otwartą furtę. W roku 1887 na południowym skraju nekropolii wybudowana została kaplica cmentarna (Neue Leichenhalle), która od 1963 roku do dzisiaj pełni rolę kościoła ewangelickiego. 
W październiku 1925 roku w miejscu obecnej fontanny w Parku Kopernika wybudowano nową kaplicę cmentarną według projektu dr inż. Curta Steinberga. Obiekt ten został zniszczony w roku 1945.

Nowa kaplica, zniszczona w 1945 roku, fot. Kurt Mazur W ciągu ponad 100 lat na cmentarzu ewangelickim w Landsbergu spoczęło wielu wybitnych mieszkańców miasta, między innymi Leopold Bornitz (1853), Karl Teike (1922), Max Bahr (1930). Swoje kwatery miały tu między innymi rodziny Nürnberg oraz Paucksch. W trakcie I Wojny Światowej na cmentarzu wydzielono kwaterę dla poległych żołnierzy niemieckich i rosyjskich. W 1940 roku wydzielono kwaterę dla żołnierzy poległych w czasie II Wojny Światowej. W roku 1945 w masowych mogiłach pochowano ofiary sowieckich represji na Niemcach.

Nekropolia formalnie użytkowana była jeszcze w latach 1946 – 47. Ostatecznie, decyzją ówczesnego ministra gospodarki komunalnej, cmentarz został zamknięty w marcu 1961 roku. Dnia 10.02.1972 zezwolono na przeznaczenie terenu cmentarza na cele użyteczności publicznej. W latach 1972 – 1974 urządzono Park Kopernika. W porządkowaniu terenu brali udział pracownicy gorzowskich Zakładów Włókien Chemicznych „Stilon”. Teren podzielony był na działki. Każda działka została przydzielona do sprzątania poszczególnym wydziałom zakładów „Stilon”. Mogiły usypane z ziemi były równane. Wiele kamiennych nagrobków zostało rozkradzionych przez kamieniarzy.
Do dzisiaj, w północnej części parku zachował się kamienny nagrobek rodziny Vollmar. W południowej części parku, w pobliżu kościoła ewangelickiego utworzono lapidarium, w którym umieszczono pozostałości po nagrobkach, odnalezionych podczas ekshumacji przeprowadzonych w roku 2006.

Na poniższych mapach przedstawiono obszar, jaki zajmował cmentarz w latach 1921, 1933 i 1952:

Obszar cmentarza w roku 1921 Obszar cmentarza w roku 1933 Obszar cmentarza w roku 1952

Lokalizacja:


Brak komentarzy

 

Skomentuj:

Zaloguj się, aby dodać komentarz