Police - fabryka benzyny syntetycznej

Fabryka benzyny syntetycznej w podszczecińskich Policach (Hydrierwerke Pölitz Aktiengesellschaft) powstała na bazie zakładu Norddeutsche Mineralölwerke GmbH, zajmującego się w latach 30. XX wieku regeneracją paliw okrętowych. Budowa rozpoczęła się w roku 1938. Początkowo prace budowlane były wykonywane przez robotników niemieckich i czechosłowackich. Po wybuchu II Wojny Światowej do pracy w fabryce zmuszeni zostali więźniowie pobliskich obozów pracy:
  • 1. Nord-Lager Pölitz – usytuowany na północny zachód od miejscowości Police, założony w roku 1939;
  • 2. Wohnschiff Bremerhaven – obóz zorganizowany na statku handlowym przycumowanym na Odrze w odległości 2 km od miasta;
  • 3. Pommernlager Pölitz – zlokalizowany na południowy zachód od fabryki, założony wiosną 1940 roku;
  • 4. Arbeitserziehungslager Hägerwelle – założony w listopadzie 1941 roku na zachód od fabryki benzyny syntetycznej. Był to największy obóz pracy w Policach;
  • 5. Wullenvewerlager Pölitz – utworzony w kwietniu 1942 roku na terenie miasta, po pożarze przeniesiony bliżej fabryki;
  • 6. Tobruklager Pölitz – bardzo duży obóz, założony wiosną 1943 roku przy samej fabryce;
  • 7. Aussenlager Messenthin bei Stettin – utworzona w czerwcu 1944 roku filia obozu koncentracyjnego w Sztutowie koło Gdańska.

Hydrierwerke Pölitz AG zajmowała obszar 1500 hektarów. Do kompleksu doprowadzona była betonowa droga oraz bocznica kolejowa. Fabryka produkowała benzynę syntetyczną z węgla pochodzącego ze złóż na Śląsku. Najlepszej jakości paliwo produkowane w fabryce przeznaczane było dla niemieckiego lotnictwa (Luftwaffe). Dobrej jakości paliwo wykorzystywała marynarka wojenna (Kriegsmarine). Pozostałe produkty, takie jak oleje napędowe i smary wykorzystywała armia lądowa. W szczytowych momentach produkcji, dziennie powstawało ok. 2800 ton paliw. We wrześniu 1941 roku rozpoczęły się bombardowania fabryki przez lotnictwo alianckie. W tym czasie Niemcy rozpoczęli w fabryce i okolicach budowę dużych schronów przeciwlotniczych. Po bombardowaniach Niemcom udawało się szybko remontować urządzenia i wznawiać produkcję. Fabryka zaprzestała produkcji paliw na początku roku 1945 w związku z nadciągającym frontem. Według świadków, ostatnie bombardowanie fabryki miało miejsce 8 marca 1945 roku.

Na terenie fabryki Hydrierwerke Pölitz zachowało się sporo schronów przeciwlotniczych różnej wielkości oraz schronów wartowniczych. Schrony przeciwlotnicze o kształcie połowy walca, zbudowane były z betonu. W środku wykończone były drewnem oraz siatką, której zadaniem była ochrona przed odpryskami betonu. Schrony te były wyposażone w instalacje elektryczne, kanalizacyjne oraz wentylacyjne. Schrony wartownicze, tzw. "einmannbunker" typu "Splitterschutzzelle" zbudowane były z sześciu betonowych prefabrykatów, skręcanych śrubami. Zachowała się także pięciokondygnacyjna wieża wartownicza o podstawie kwadratu. Ciekawostką jest fakt, że najwyższa kondygnacja ma najgrubsze ściany (1,5m). Sugeruje to, że niższe kondygnacje miały być obsypane ziemią w celu dostatecznego zabezpieczenia przed bombardowaniem.

Obecnie na terenie fabryki benzyny syntetycznej można podziwiać pozostałości kilku obiektów przemysłowych. Nad obszarem góruje betonowy szkielet destylatorni paliwa oraz czerwonawy elewator węglowy. Zachowały się także zespoły zbiorników paliwa oraz pozostałości młynów kulowych, służących do rozdrabniania węgla.

Zobacz zdjęcia fabryki Hydrierwerke Pölitz AG.

Lokalizacja: